HISTORIA I DZIEDZICTWO ŻYRARDOWA W KILKU UJĘCIACH. Warsztaty fotograficzne

HISTORIA I DZIEDZICTWO ŻYRARDOWA W KILKU UJĘCIACH

Warsztaty historyczno-fotograficzne

W dniu 23 października 2022 r. w Żyrardowie odbyły się warsztaty fotograficzne, finansowane ze środków Urzędu Miasta w Żyrardowie. Uczestnicy poznali nie tylko tajniki fotografii ale i tajemnice i historie Żyrardowa.

Wynikiem tych warsztatów są niesamowite prace uczestników, które można podziwiać a niniejszej galerii. Wstępem do prac warsztatowców jest skrócona historia Żyrardowa by przybliżyć specyfikę tego niezwykłego miasta.

Zapraszamy.

ŻYRARDÓW

Żyrardów jako w pełni zachowana wzorowa XIX wieczna osada fabryczna stanowi niesamowitą i niepowtarzalną przestrzeń do spacerów i odkrywania historii. Miasto jednej fabryki jak nazywano Żyrardów można podzielić na dwa zasadnicze elementy: fabrykę oraz i zaplecze industrialne oraz osadę mieszkalną wraz z niezbędną do jej działania infrastrukturą. Żyrardów zapewniał wszystkie potrzeby mieszkańców - dawał im pracę, opiekę zdrowotną, niezbędną edukację a także zapewniał potrzeby kulturalne i duchowe.

Najważniejszymi budynkami fabrycznymi pozostają Stara i Nowa przędzalnia. Pięciopiętrowy budynek Starej przędzalni został zaprojektowany w roku 1833 przez znanego architekta warszawskiego Jana Jakuba Gaya i dziś mimo wielu zmian jakie zaszły w jego wyglądzie stanowi cenny zabytek architektury industrialnej Żyrardowa. Sąsiadująca ze Stara przędzalnią, Nowa przędzalnia to nie tylko najnowocześniejszy obiekt założenia ale też jedna z pierwszych tak monumentalnych konstrukcji żelbetowych powstałych na terenie Królestwa Polskiego. Dzisiaj ten zabytek industrialny zyskał nowe życie pełniąc funkcje mieszkalne. Spacerując uliczkami Żyrardowa można podziwiać też monumentalne gmachy Pończoszarni, będącej swego czasu jedną z największych tego typu fabryk w Imperium Rosyjskim albo też założenie dawnego Bielnika gdzie można odwiedzić Muzeum Lniarstwa im. Filipa de Girarda, francuskiego wynalazcy, któremu miasto zawdzięcza swą nazwę. Tak ogromny kompleks wymagał odpowiedniego zarządzania. Skomplikowany system zarzadzania fabryką reprezentują budynki administracyjne czy powstały w roku 1885 budynek kantoru będącego siedziba Towarzystwa Akcyjnego Zakładów Żyrardowskich. Uzupełnieniem infrastruktury założenia fabrycznego jest też budynek straży ogniowej czy służące potrzebom mieszkańców łaźnia i pralnia.

Jednym z najpiękniejszych miejsc Żyrardowa jest niewielkie osiedle willowe przeznaczone dla dyrektorów zakładów. Zespół budynków utrzymanych w stylu neorenesansu francuskiego stanowi reprezentacyjną przestrzeń, która rewelacyjnie komponuje się ze znajdującym się nieopodal parkiem i willą Karola Dittricha jr. w której aktualnie mieści się Muzeum Mazowsza Zachodniego.

Położony po drugiej stronie Fabryki obszar nad którym góruje kościół farny MB Pocieszenia projektu Józefa Piusa Dziekońskiego to przepięknie ukształtowana osada na którą składają się domy robotnicze otoczone podwórkami ze stojącymi na nich budynkami gospodarczymi. Właściciele fabryki dbali o czystość osiedla a ponoć nawet sami kontrolowali czystość domów. Do dyspozycji robotników pozostawał nowoczesny szpital wzorowany na zachodnioeuropejskich rozwiązaniach oraz ufundowane przez Karola Dittricha przedszkole dla dzieci zbudowane już w roku 1875. Wspomniane potrzeby kulturalne zaspokajał w pełni oddany do użytku tuż przed I Wojną Światowa „Ludowiec” czyli dom ludowy, który swoje funkcje pełni do dna dzisiejsze. To jednej z tych obiektów który wyróżnia się swoją architekturą z zabudowy Żyrardowa.

Żyrardów to miasto wielu narodowości i kultur, które stworzyły kulturowy, wyznaniowy i etniczny tygiel będący wizytówką miasta. Widocznym znakiem tego przemieszania były żyrardowskie kościoły w tym górująca nad parkiem ewangelicka świątynia roku 1898 czy wspomniany kościół farny. Klimat Żyrardowa tworzą nie tylko budynki ale tez historia, którą czuć na każdym kroku. Wystarczy przejść się pod jeden z budynków fabrycznych by odnaleźć pomnik Prządki, który przypomina o jednym z najważniejszych wydarzeń w historii Żyrardowa – strajku szpularek z 1883, w którym robotnicy a w szczególności kobiety odważnie walczyły o swoje prawa i godne warunki pracy.

tekst: Adrian Sobieszczański

ŻYRARDÓW INDUSTRIALNY

ŻYRARDÓW WIELU KULTUR