Historia Nysy w obiektywie mieszkańców

HISTORIA NYSY W OBIEKTYWIE MIESZKAŃCOW

warsztaty współfinansowane były ze środków budżetowych gminy Nysa

Nysa Śląski Rzym - stolica księstwa biskupiego

Bazylika mniejsza - największa i najważniejsza nyska świątynia pod wezwaniem św. Jakuba i Agnieszki. Pod względem kubatury jest jedną z najpotężniejszych gotyckich świątyń w Polsce. Jej dach o powierzchni 4 tys. m² zaliczany jest do najbardziej stromych w Europie. W środku symboliczne kolumny w ilości 12 po każdej stronie nawy głównej, na kolumnach po 12 szarych opasek natomiast między opaskami po 12 rzędów cegieł. W nawie głównej wisi żyrandol na świece Tinzmanna z 1598r. Skromny gotycki tryptyk w ołtarzu głównym jest pozostałością po 43 ołtarzach w kaplicach bocznych. W kościele pochowanych jest ośmiu biskupów wrocławskich i jest to największy zbiór nagrobków biskupich po katedrze wrocławskiej na Śląsku. W 2009 roku kościół otrzymał tytuł honorowy Bazyliki Mniejszej.

Skarbiec św. Jakuba - na trzech piętrach szklanej galerii prezentowane są doskonałe dzieła nyskich złotników. Nysa była na Śląsku centrum sztuki złotniczej, gdzie jeszcze w XIX wieku pracowało prawie 180 złotników. Odbiorcami tych produktów byli biskupi wrocławscy, kanonicy, wyższe duchowieństwo, różne bractwa.

Pałac Biskupi - powstały w czasach austriackich okazały obiekt, którego budowa trwała ponad 100 lat a zakończył ją biskup Franciszek Ludwik von Neuburg w 1729 r. Jest barokową czteroskrzydłową budowlą z dziedzińcem wewnątrz. Na ścianach wewnętrznych dziedzińca pałacu znajdują się trzy osiemnastowieczne zegary słoneczne. Dziś pełni funkcję muzeum.

Kompleks po Jezuicki i Dom macierzysty sióstr św. Elżbiety na Rynku Solnym - najstarszym obiektem jest Seminarium św. Anny, które było miejscem urzędowania Christopha Scheinera, pierwszego rektora nyskiego Carolinum. W czasach pruskich w seminarium znajdowała się wielka fabryka prochu. Powstał również kościół jezuicki – dziś Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Dawniej bogaty kościół wzorowany na rzymskim „Il Gesu”, kościele macierzystym jezuitów. Polichromie stworzył sam Karol Dankwart, znany z namalowania polichromii w kaplicy na Jasnej Górze. Zniszczony podczas oblężenia francuskiego w 1807 roku. Na elewacji cenne drewniane rzeźby przedstawiające świętych jezuickich. Carolinum – pierwotnie miał to być uniwersytet, ale przedwczesna śmierć biskupa Karola Habsburga spowodowała, że nie podpisano odpowiednich dokumentów. Ten jezuicki kompleks kształcił znakomite postaci m.in. Michała Korybuta Wiśniowieckiego czy Jakuba Sobieskiego. Ta wspaniała barokowa budowla została częściowo zniszczona podczas oblężenia francuskiego w 1807 roku. Kolegium jezuickie było jedną z najważniejszych uczelni Śląska. Do dziś pełni funkcje edukacyjne.

Dom Macierzysty Sióstr Elżbietanek – założony przez pierwszą Matkę Generalną Zgromadzenia, którą została Maria Luiza Merkert. Klasycystyczny budynek, którego narożniki zdobią figury św. Michała Archanioła i św. Barbary, został zbudowany w latach 1863-1865. W domu tym mieści się kaplica św. Rodziny oraz pokój pamięci błogosławionej Marii Luizy Merkert.

Fontana Trytona - zbudowana z marmuru sławniowickiego. Powstała na początku XVIII wieku za czasów panowania biskupa Franciszka Ludwika von Neuburg. Była wyznacznikiem dobrych i spokojnych czasów miasta w realiach austriackich co symbolizuje Tryton dmuchający w róg obfitości w obecności delfinów skierowanych w cztery strony świata. Na fontannie herb z inskrypcją SPQN i datą 1701.

Dom Wagi Miejskiej - renesansowa kamienica powstała na początku XVII wieku. Była siedzibą zarządu administracyjnego Księstwa Nyskiego oraz izbą miar i wag. Pod arkadami znajdowała się waga miejska oraz wzorzec łokcia. Zniszczona podczas wojen napoleońskich i przez Armię Czerwoną w 1945 roku. W elewację wmurowana kula armatnia na pamiątkę wydarzeń z 1807 roku. W 1966 roku w tysiąclecie państwa polskiego umieszczono tablicę poświęconą ścięciu księcia Mikołaja II.

Nysa - perła architektury obronnej

Wieża Ziębicka - jedna z czterech wież bramnych miasta. Powstała w połowie XIV wieku wraz z systemem średniowiecznych murów obronnych. Wieża gotycka, ceglana, czworoboczna, zmieniona i podwyższona w okresie renesansu. W jej fasadę wmurowano kamiennego lwa, którego według legendy, przywieziono z wypraw wojennych z Ziębic. Posiada charakterystyczne otwory ścienne, które są pozostałością po dawnym rusztowaniu.

Bastion św. Jadwigi - był jednym z 10 bastionów staroholenderskich, nowożytnych elementów fortyfikacyjnych, które rozpoczęto budować w 1643 roku. Przed 1709 rokiem wykonano elementy murowane. W latach 1741-1758 przebudowany przez Prusaków.

Wieża Wrocławska - powstała w czasach biskupa Przecława z Pogorzeli w połowie XIV wieku. 33 metrowa wieża zakończona jest ozdobną attyką, która pełniła funkcje obronne i dekoracyjne. Można się było do niej dostać tylko z korony murów miejskich. Po przebiciu przejścia na początku XX wieku wmurowano ozdobny portal z kamienicy „Pod Patrycjuszem” stojącej kiedyś w Rynku. Pełniła funkcje więzienne.

Piękna Studnia - perła nyskiego baroku. Wykonana na zlecenie burmistrza Caspra Naasa przez nadzorcę arsenału i mennicy nyskiej Wilhelma Hellewega w 1686 r. Miała chronić przed zatruciem wody w mieście. Jest wspaniałym dziełem nyskiego cechu kowalskiego. Na jej szczycie dwugłowy habsburski orzeł. Krata o wadze 1600 kg stoi na cembrowinie wykonanej z „marmuru śląskiego” ze Sławniowic.

Tekst: Marcin Nowak

Baj/Bulka